Innoveren: hoe doe je dat?

Door Rogert Mulder

Begin september ’16 las ik een column in het NRC over adviezen aan ondernemers die ingrijpend willen vernieuwen. Daarin werd gerefereerd naar een onderzoek dat is gehouden onder 50.000 mkb-ondernemers. Daaruit blijkt dat één op de drie Nederlandse ondernemers zijn bedrijf ingrijpend wil vernieuwen. Zij gaven daarbij aan dat hiervoor flinke wijzigingen nodig zijn. Strategie, organisatie, het hele businessmodel moet om. Eén probleem: de huidige manier van werken levert wel het geld op waar de ondernemer afhankelijk van is.

Hoe ga je dat doen? Hoe combineer je vernieuwing met de dagelijkse routine waar je nu je geld mee verdient? In de column worden drie manieren van innovatie genoemd. Extern innoveren, intern innoveren en de hybride aanpak.

Extern innoveren
Echte innovaties worden ontwikkeld door nieuwkomers in markten. Bekende voorbeelden: Spotify, Airbnb, Tesla. Bestaande ondernemingen starten daarom aparte bedrijfsonderdelen met nieuwe mensen, op andere locaties.

Voordeel: innoveren zonder te worden gehinderd door gevestigde belangen of vastgeroeste denkpatronen. Nadeel: hoge kosten, hoge risico’s, en het uiteindelijk samenvoegen van de nieuwe en de oude manier van werken mislukt meestal.

Intern innoveren:
Volgens onderzoeker Teresa Amabile is binnenshuis vernieuwen mogelijk, mits je het goed organiseert. Ondernemers moeten een vast deel van de werktijd reserveren voor experimenten. In die tijd moeten ze hun medewerkers nieuwe uitdagingen geven én de vrijheid, tijd, geld en hulp om mogelijke oplossingen uit te proberen. Een voorbeeld is ING, dat intern de scrum-methode hanteert: een aanpak voor de ontwikkeling van nieuwe diensten en producten met korte dagelijkse meetings, die populair is bij start-ups.

Voordeel: achteraf integreren is bij deze aanpak niet nodig. Nadeel: de vraag is of je intern tot ideeën komt die radicaal anders zijn en het huidige bedrijf overbodig maken.

Hybride aanpak:
Sommige bedrijven hanteren een mix van intern en extern innoveren. Bijvoorbeeld door nieuwe projecten te starten buiten de bestaande organisatie, maar dan wel met de betrokkenheid van de eigen mensen.

Afhankelijk van de vraag hoe grondig je moet veranderen, hoeveel risico’s je accepteert, en hoeveel tijd en geld je kunt missen, kies je als ondernemer voor een van deze drie richtingen.

Als je nieuwe producten, diensten of een bedrijf(stak) succesvol in de markt wilt zetten tellen ook zaken als doorzettingsvermogen, het hebben van een duidelijke visie en ‘niet praten maar doen’ sterk mee. In dit kader volgen nog een zestal tips van topondernemers.

Ga je eigen weg
Atilay Uslu, oprichter van reisorganisatie Corendon, vertelde dat hij in de periode dat hij wilde starten alleen maar (goed bedoelde) adviezen kreeg om dat niet te doen. Zeker niet in de reissector! Hij luisterde zorgvuldig naar zijn diepgewortelde (eigenwijze) gevoel en maakte de keuze om het toch te doen.  Zijn omzet ging in 16 jaar tijd van niets naar 700 miljoen. Zijn ultieme advies aan andere ondernemers is dus: ‘luister niet naar alle goedbedoelde adviezen, maar ga je eigen weg’.

Ga het doen, omarm je angst
Michiel Muller, multi-ondernemer (Tango, Route Mobiel) en mede-oprichter van online supermarkt Picnic, omschrijft zichzelf als een doordachte doener: ‘Veel mensen hebben goede ideeën die ideeën blijven, zo zonde! Ze wachten af tot de overheid iets doet, tot regels veranderen of tot er een geldschieter zich spontaan aandient. Ze gaan hun droom niet achterna. Angst weerhoudt ze’. Zijn advies is: begin gewoon, samen met je angst, kom van je stoel. Dat kan heel klein en in een proefopstelling of een klein gebied. Hoeft niet direct perfect en in de ideale versie. Onderzoek en experimenteer, begin gewoon. Een idee zonder daaraan gekoppelde actie is niets waard. En eeuwige spijt resteert, als je het niet probeert!

Onderneem vanuit een uitgesproken idee
Hoe belangrijk het hebben van een visie is, illustreert Jaap Korteweg, oprichter van De Vegetarische Slager en ‘Beste Ondernemer van 2015’. Zijn ambitie om de grootste slager ter wereld te worden leek eerst onhaalbaar, maar is werkelijkheid aan het worden. Jaap begon De Vegetarische Slager omdat hij vond dat het anders moest, dat het mogelijk moest zijn om vlees te maken zonder dat daar een dier aan te pas komt. Volgens Jaap komt succesvol ondernemerschap altijd voort uit gedrevenheid voor een idee; een visie die je werkelijkheid wilt laten worden. Niet voor 90% maar voor 200%. En alles op willen geven om dat doel te bereiken.

Zeg geregeld nee
Ook geregeld ‘nee zeggen’ behoort tot de vaardigheden van een ondernemer. ‘Laat je niet afleiden door anderen die je vragen bepaalde producten of diensten te ontwikkelen’, adviseert Jeroen De Wit, oprichter van Teamleader. Als ondernemer wil je graag je klant zo goed mogelijk bedienen en omzet draaien. Maar het risico bestaat dat je daardoor op te veel vragen ja gaat antwoorden. Vragen die je in feite afleiden van je core business. Op korte termijn kunnen ze commercieel lucratief zijn, maar op lange termijn kosten ze veel aandacht, focus en dus geld. Wees trouw aan het fundament onder je visie en missie en zeg geregeld nee.

Maak vieze handen
Je moet als ondernemer zelf ‘tot het gaatje gaan’, snappen hoe de wereld in elkaar zit, de mouwen opstropen en aan de bak! Oftewel: ga gewoon vieze handen maken als je wilt innoveren. Dat zegt Arjen Noorbergen, oprichter van Quby (het bedrijf achter Toon van Eneco). Blijf niet eindeloos praten, maar voer de nieuwe ideeën gewoon uit. Op het moment dat je er zelf voor gaat, komt er ook schot in de zaak. Anderen blijven alleen maar gericht op waarom het niet zou kunnen of kijken naar de risico’s. Daardoor vertraag je onnodig. Vernieuwen is eigenlijk net als opnieuw beginnen met je bedrijf.

Kijk met een frisse blik naar je business
Natuurlijk snappen we allemaal dat je hard moet willen werken en overtuigd moet zijn van je idee om te vernieuwen. Maar vergeet ook niet om continue om je heen te kijken en van buitenaf met een frisse blik naar je business te kijken. Zeker ook als het niet je natuurlijke aard is om naar de echte ‘trends en hippe technologieën’ te kijken. Juist dan moet je scherp zijn. Voor je het weet ben je als een krasse knar aan het denken. Kijk bijvoorbeeld met je volle aandacht naar het Internet of Things (IoT) en wat daarmee staat te gebeuren. Een handige manier om je processen, producten of diensten te innoveren, gebruik makend van het internet. Blijf verwonderd, uitproberen, ‘spelen als een kind’, en experimenteren.

Wat deze ondernemers gemeenschappelijk hebben is dat zij niet ‘praten’, maar ‘doen’. Blijf niet te lang hangen in plannen maken, ga aan de slag, ga koffie drinken met klanten, ga valideren, maak een prototype en GO! Want zoals ook Ruud Hendriks, oprichter van Startup Bootcamp aangeeft: ‘Ondernemen is gewoon DOEN!’.

Ben je geïnteresseerd geraakt en wil je het volledige onderzoek ontvangen? Stuur een e-mail naar ondernemer@vuurkracht.nl. Vervolgens zal VuurKracht je de rapportage toesturen.

Kamer van Koophandel Dag van de Innovatie 29 september 2016